Zazwyczaj poświęcamy naszym stopom bardzo mało uwagi, mimo że są one niezwykle złożoną i ważną częścią ciała. Stosunkowo niewielka powierzchnia musi utrzymać ciężar całego ciała i jednocześnie działać jak amortyzator,
zmniejszając wstrząsy, które odczuwamy podczas chodzenia lub biegania. Nic więc dziwnego, że u wielu osób pojawiają się bóle stóp i ból pięty, często związane z zapalenie rozcięgna podeszwowego (plantar fasciitis).

Aby dowiedzieć się więcej o zapaleniu rozcięgna podeszwowego i innych częstych przyczynach bólu pięty, porozmawialiśmy z jednym z naszych terapeutów, fizjoterapeutą Krisem Krasowskim, o dolegliwościach stóp, z którymi pacjenci najczęściej zgłaszają się do naszej kliniki.

Jakie problemy ze stopami najczęściej spotykasz w swojej praktyce?

Kris: W mojej praktyce bardzo często widzę urazy, problemy z przeciążenia, choroby zwyrodnieniowe oraz stany zapalne obejmujące kości, więzadła i ścięgna stopy. Jednak najczęstszą przyczyną bólu pięty jest zapalenie rozcięgna podeszwowego. Według Cleveland Clinic około dwóch milionów pacjentów rocznie otrzymuje leczenie z powodu plantar fasciitis. Ten stan zazwyczaj powoduje ostry, kłujący ból w dolnej części stopy, w okolicy pięty. Ból jest zwykle najsilniejszy podczas pierwszych kroków po przebudzeniu, ale może być też wywoływany długotrwałym staniem lub wstawaniem po dłuższym siedzeniu.

Jakie są główne przyczyny zapalenia rozcięgna podeszwowego?

Kris: Rozcięgno podeszwowe to mocny, włóknisty pas tkanki biegnący wzdłuż podeszwy stopy i łączący kość piętową (calcaneus) z podstawą palców. Działa jak naturalny amortyzator i podpora łuku stopy. Oprócz tego odgrywa ważną rolę w prawidłowej mechanice stopy podczas chodzenia.

Z czasem lub przy nadmiernym obciążeniu rozcięgno podeszwowe może tracić elastyczność i sprężystość. Wtedy nawet codzienne, rutynowe czynności zaczynają podrażniać tę strukturę. Zbyt duży nacisk na stopę może uszkadzać lub nadrywać więzadło. W efekcie rozcięgno podeszwowe ulega zapaleniu. Stan zapalny prowadzi do bólu pięty i sztywności, co nazywamy zapalenie rozcięgna podeszwowego (plantar fasciitis).

Jaka jest różnica między zapaleniem rozcięgna podeszwowego a ostrogą piętową?

Kris: Plantar fasciitis i ostroga piętowa to dwa różne schorzenia, choć bardzo często są ze sobą powiązane. Zapalenie rozcięgna podeszwowego rozwija się w wyniku przeciążenia i uszkodzenia więzadła rozcięgna podeszwowego. Szacuje się, że około 50 procent osób z zapaleniem rozcięgna podeszwowego ma również wykształconą ostrogę piętową.

Ostroga piętowa najczęściej powstaje wtórnie, jako skutek długotrwałego zapalenia rozcięgna podeszwowego. Gdy więzadło jest uszkodzone, organizm próbuje je „wzmocnić”, tworząc na kości piętowej niewielkie, ostre złogi wapnia (ostrogę piętową). Co ciekawe, sama ostroga piętowa zazwyczaj nie jest główną przyczyną bólu pięty. Ból wynika najczęściej z pierwotnego problemu w obrębie stopy, który doprowadził do powstania ostrogi, czyli najczęściej z zapalenia rozcięgna podeszwowego.

Jakie są czynniki ryzyka?

Kris: Zapalenie rozcięgna podeszwowego może rozwinąć się czasem bez wyraźnej, jednej przyczyny. Mimo to istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko tego rodzaju bólu pięty. Choroba częściej dotyczy kobiet w wieku między 40. a 60. rokiem życia. Podwyższone ryzyko dotyczy również osób, które większą część dnia pracy spędzają chodząc lub stojąc na twardym podłożu – na przykład pracowników fabryk czy nauczycieli.

Dodatkowo duża masa ciała oraz źle dobrane obuwie znacząco sprzyjają rozwojowi zapalenia rozcięgna podeszwowego. Buty na wysokim obcasie albo zużyte buty z cienką podeszwą zwiększają obciążenie tej struktury. Bardzo ważną rolę odgrywa też budowa i mechanika stopy. Płaskostopie, bardzo wysoki łuk lub nietypowy wzorzec chodu zmieniają sposób rozkładania ciężaru ciała podczas stania i chodzenia. Z czasem takie przeciążenia mogą podrażniać rozcięgno podeszwowe i prowadzić do przewlekłego bólu pięty.

Jak leczy się zapalenie podeszwy?

Kris: Najpierw musimy ustalić, co dokładnie powoduje zapalenie rozcięgna podeszwowego u danego pacjenta. To właśnie przyczyna decyduje o tym, jaki plan terapii będzie najskuteczniejszy. Część osób może w przyszłości wymagać interwencji chirurgicznej lub zastrzyków przeciwzapalnych. Jednak w wielu przypadkach dobrze prowadzona fizjoterapia i rehabilitacja wystarczają, aby wyraźnie zmniejszyć ból pięty i poprawić funkcjonowanie stopy.

W naszej klinice przede wszystkim wykorzystujemy wysoko specjalistyczne techniki terapii manualnej w połączeniu z delikatnymi ćwiczeniami rozciągającymi oraz zabiegami, takimi jak zimny laser czy ultradźwięki terapeutyczne. Takie połączenie zwykle daje bardzo dobre rezultaty w leczeniu zapalenia rozcięgna podeszwowego i innych przyczyn bólu pięty.

Prosimy również pacjentów, aby zwracali szczególną uwagę na buty, które noszą. Obuwie powinno prawidłowo wspierać stopę i nie przeciążać rozcięgna podeszwowego. W wielu przypadkach zalecamy wkładki do butów, które zmniejszają napięcie w rozcięgnie podeszwowym i korygują ustawienie stopy. Indywidualnie wykonywane wkładki ortopedyczne, dostępne w naszej klinice, mogą znacząco zwiększyć skuteczność leczenia.

Co powinniśmy zrobić, gdy pojawia się ból pięty?

Kris: Gdy tylko zauważysz pierwsze objawy bólu pięty, warto jak najszybciej zgłosić się do fizjoterapeuty. Wczesne rozpoczęcie leczenia ma ogromne znaczenie. Szybka reakcja bardzo często odpowiada za połowę sukcesu w terapii.

Jeżeli nie masz pewności, czy fizjoterapia pomoże w Twoim przypadku, możesz umówić się na bezpłatną konsultację w PDR Physical Therapy & Wellness Center. Podczas wizyty terapeuta oceni Twoje objawy, sprawdzi, jak pracują stopy i stawy skokowe, oraz wyjaśni, czy ból pięty najprawdopodobniej wynika z zapalenia rozcięgna podeszwowego, czy też ma inne podłoże.