CRPS – opcje leczenia: fizjoterapia, objawy i leczenie przewlekłego bólu

Zespół bólu regionalnego złożonego (CRPS) to przewlekła choroba, która może rozwinąć się po urazie, operacji, złamaniu lub długotrwałym unieruchomieniu jednej z kończyn. Charakteryzuje się utrzymującym się bardzo silnym bólem, zaburzeniami czucia oraz nadwrażliwością układu nerwowego.

Leczenie CRPS wymaga indywidualnego i bardzo ostrożnego podejścia ze względu na złożoność choroby oraz wysoką wrażliwość bólową. Fizjoterapia w CRPS koncentruje się na zmniejszeniu bólu, poprawie funkcji oraz stopniowym przywracaniu tolerancji ruchu, z poszanowaniem reakcji układu nerwowego. W tym artykule wyjaśniamy objawy CRPS, różnice między CRPS typu 1 i typu 2 oraz dostępne opcje leczenia CRPS, w tym rolę fizjoterapii w PD Rehab w Mount Prospect, IL w długoterminowym leczeniu przewlekłego bólu.

Czym jest CRPS (zespół bólu regionalnego złożonego)?

CRPS to zaburzenie funkcjonowania układu nerwowego, w którym sygnały bólowe ulegają wzmocnieniu i utrzymują się mimo gojenia się tkanek. Choroba najczęściej rozwija się po urazie, operacji, złamaniu lub okresie unieruchomienia, jednak nasilenie i czas trwania bólu nie są proporcjonalne do pierwotnego uszkodzenia.

W CRPS układ nerwowy pozostaje w stanie nadmiernej reaktywności ochronnej. W efekcie bodźce, które normalnie nie wywołują bólu – takie jak lekki dotyk, ruch czy zmiany temperatury – mogą powodować silne dolegliwości. To nieprawidłowe przetwarzanie bodźców bólowych odróżnia CRPS od typowego bólu pourazowego.

CRPS najczęściej dotyczy jednej kończyny (ręki, dłoni, nogi lub stopy) i może obejmować zmiany temperatury skóry, jej koloru, obrzęk, sztywność oraz trudności w poruszaniu. W niektórych przypadkach objawy z czasem mogą rozszerzać się poza pierwotnie zajętą okolicę i obejmować przeciwną, wcześniej zdrową kończynę. Ponieważ CRPS wpływa zarówno na funkcje czuciowe, jak i ruchowe, skuteczne leczenie musi uwzględniać nie tylko redukcję bólu, ale także regulację układu nerwowego i poprawę funkcjonowania.

CRPS typu 1 i typu 2 – czym się różnią?

CRPS dzieli się na dwa typy w zależności od tego, czy można potwierdzić uszkodzenie konkretnego nerwu. Podział ten opisuje mechanizm rozwoju choroby, ale nie określa nasilenia bólu ani nie pozwala przewidzieć odpowiedzi na leczenie.

• CRPS typu 1 rozwija się bez potwierdzonego uszkodzenia nerwu i jest najczęstszą postacią choroby. Objawy zwykle pojawiają się po urazie, operacji, złamaniu lub unieruchomieniu.
• CRPS typu 2 występuje w przypadku potwierdzonego uszkodzenia konkretnego nerwu. Oprócz bólu mogą pojawiać się bardziej jednoznaczne objawy neurologiczne związane z jego przebiegiem.

Oba typy CRPS mogą powodować znaczną nadwrażliwość bólową, ograniczenie ruchu i trudności funkcjonalne. Z perspektywy fizjoterapii zasady leczenia są podobne i koncentrują się na regulacji układu nerwowego, stopniowej ekspozycji na ruch oraz przywracaniu funkcji.

Objawy CRPS

• pieczenie lub głęboki, ciągły ból
• skrajna wrażliwość na dotyk lub temperaturę
• obrzęk i zmiany koloru skóry
• sztywność i ograniczenie ruchu
• rozszerzanie się bólu poza pierwotny obszar urazu

Jak mierzy się ból: skala McGilla

Skala bólu McGilla opisuje nie tylko natężenie bólu, ale także jego charakter. Dzięki temu fizjoterapia w CRPS może być dostosowana do wrażliwości pacjenta, czynników wyzwalających oraz reakcji układu nerwowego.

Opcje leczenia CRPS w PD Rehab

Leczenie CRPS wymaga podejścia, które respektuje skrajną nadwrażliwość bólową i reaktywność układu nerwowego. W wielu przypadkach terapia nie rozpoczyna się od bezpośredniej pracy na bolesnej kończynie. Zamiast tego celem jest wyciszenie układu nerwowego i zmniejszenie sygnałów bólowych, zanim nastąpi stopniowe wprowadzanie ruchu i poprawa funkcji.

Fascial Counterstrain (główna metoda leczenia)

Fascial Counterstrain (FCS) to bardzo delikatna, pośrednia technika terapii manualnej, która oddziałuje na układ nerwowy i sieci powięziowe, zamiast bezpośrednio na bolesne tkanki. Dzięki temu jest szczególnie odpowiednia dla pacjentów z CRPS, którzy nie tolerują dotyku, ucisku ani ruchu w zajętej kończynie.

Poprzez precyzyjne ustawienie ciała i utrzymywanie pozycji terapeutycznych nasi specjaliści mogą zmniejszyć ochronne napięcie mięśni, ograniczyć nieprawidłowe sygnały bólowe oraz wyciszyć autonomiczny układ nerwowy. Co istotne, terapia często może być prowadzona z dala od najbardziej bolesnego obszaru, bez wywoływania zaostrzeń objawów.

Trening ruchu i stopniowa ekspozycja

Gdy nadwrażliwość bólu zaczyna się zmniejszać, stopniowo wprowadzamy bezpieczny, kontrolowany ruch. Celem jest poprawa tolerancji ruchowej, przywrócenie funkcjonowania oraz odbudowanie zaufania do używania zajętej kończyny bez prowokowania objawów.

Kiedy stosuje się bezpośrednią terapię manualną?

Klasyczne techniki manualne mogą być wprowadzane na późniejszym etapie leczenia – wyłącznie wtedy, gdy układ nerwowy pacjenta jest w stanie je tolerować. To bardzo ważne, bowiem w CRPS kluczowe znaczenie mają odpowiedni moment i dawkowanie bodźców, a każda forma naszej terapii jest dostosowywana do poziomu wrażliwości pacjenta.