Jeśli zmagasz się z bólem kolana lub podejrzewasz uraz łąkotki, nie jesteś sam.
Według American Academy of Family Physicians około 25% dorosłych doświadcza nawracających bólów stawu kolanowego.
Tego typu dolegliwości mogą znacząco ograniczać codzienną aktywność, a w konsekwencji wyraźnie obniżać jakość życia.

Bardzo często pacjenci z bólem kolana stają przed typowym dylematem: operacja czy
fizjoterapia urazu łąkotki? Z jednej strony chcą szybkiej poprawy, z drugiej – obawiają się zabiegu
chirurgicznego. Właśnie dlatego jeden z naszych doświadczonych fizjoterapeutów,
Kris Krasowski, PT,
bardzo często pracuje z osobami, które próbują podjąć tę decyzję, szukając bezpiecznych i skutecznych rozwiązań.

Jakie są najczęstsze przyczyny problemów z łąkotką i kogo dotyczą one najczęściej?

Kris: Przede wszystkim warto podkreślić, że urazy łąkotki najczęściej dotyczą osób
w średnim i starszym wieku. Bardzo często są one związane ze zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie
stawu kolanowego. Co więcej, u osób powyżej 45. roku życia częściej dotyczą kobiet, co widzimy zarówno w badaniach,
jak i w codziennej praktyce klinicznej.

W każdym kolanie znajdują się dwie łąkotki – przyśrodkowa i boczna. Zazwyczaj uszkodzeniu ulega łąkotka boczna.
Uszkodzenia wynikające ze zmian zwyrodnieniowych rozwijają się stopniowo, często na skutek wielu mikrourazów, które
początkowo mogą pozostać niezauważone. Z tego powodu pierwsze objawy bywają łagodne, a zmiany są rozpoznawane dopiero
wówczas, gdy pacjent zaczyna zgłaszać bardziej uporczywe dolegliwości, mimo że struktury stawu są już od dłuższego
czasu przeciążone.

Jak powszechne jest to schorzenie?

Kris: Po pierwsze, trzeba zaznaczyć, że jest to problem bardzo częsty. Badania rezonansu magnetycznego
u osób po 50. roku życia pokazują, że około 30% z nich ma niewielkie uszkodzenia łąkotki. Co więcej,
artroskopowa meniscektomia, czyli operacja łąkotki, jest obecnie najczęściej wykonywanym zabiegiem
ortopedycznym w Stanach Zjednoczonych – wykonuje się około 700 000 takich procedur rocznie. W praktyce oznacza to,
że lekarze bardzo często sięgają po rozwiązania chirurgiczne.

Operacja czy rehabilitacja – co polecasz?

Kris: Z jednej strony mamy operację, z drugiej – fizjoterapię urazu łąkotki.
Najnowsze badania, między innymi z kliniki Rehabtjänst w Sztokholmie oraz Uniwersytetu Odense w Danii, pokazują, że
profesjonalna fizjoterapia urazu łąkotki może być w wielu przypadkach równie skuteczna jak zabieg
chirurgiczny. Co ważne, mówimy tu o dobrze zaplanowanej, systematycznej rehabilitacji opartej na aktualnych
wytycznych.

Oczywiście, w niektórych sytuacjach operacja jest konieczna, szczególnie przy dużych uszkodzeniach mechanicznych.
Jednak zawsze warto w pierwszej kolejności rozważyć leczenie zachowawcze łąkotki, zwłaszcza gdy
uszkodzenia mają związek ze zmianami zwyrodnieniowymi. Wczesna, celowana
fizjoterapia urazu łąkotki pozwala często zmniejszyć ból, poprawić funkcję stawu oraz w wielu
przypadkach uniknąć inwazyjnego zabiegu. Dlatego tak ważne jest, aby pacjent jak najszybciej trafił do
doświadczonego fizjoterapeuty.

Czy operacja może nie przynieść ulgi w bólu?

Kris: Niestety tak. W ciągu ponad 30 lat pracy widziałem wielu pacjentów kierowanych do nas po
operacji z niezadowalającymi efektami. Często zabieg nie poprawia jakości życia, ponieważ utrzymujące się zmiany
zwyrodnieniowe nadal powodują bóle stawu kolanowego. Innymi słowy – sama ingerencja chirurgiczna
usuwa część uszkodzonej struktury, ale nie rozwiązuje problemu funkcjonalnego całego stawu.

W niektórych przypadkach tacy pacjenci są ostatecznie kwalifikowani do
operacji wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego. Z kolei dobrze poprowadzona
rehabilitacja kolana już na wcześniejszym etapie może znacząco opóźnić lub nawet zminimalizować
konieczność sięgania po tak zaawansowane procedury.

Na czym polega rehabilitacja po urazie łąkotki?

Kris: Przede wszystkim plan rehabilitacji zawsze dopasowujemy indywidualnie do pacjenta. Na początku
skupiamy się zwykle na zmniejszeniu bólu i stanu zapalnego. Wykorzystujemy w tym celu zaawansowane techniki
terapii manualnej oraz zabiegi fizykalne, takie jak:

• 
  Terapia ultradźwiękowa (ultrasound therapy)
  
• 
  Stymulacja elektryczna (electrical stimulation)
  
• 
  Kinesiotaping
  

Następnie, gdy ból zaczyna się zmniejszać, przechodzimy do kolejnego etapu. Skupiamy się wtedy na poprawie kontroli
motorycznej kończyny dolnej, wzmocnieniu mięśni oraz poprawie elastyczności tkanek. Wszystko po to, aby zmniejszyć
ryzyko nawrotu dolegliwości oraz poprawić stabilność kolana. Plan ćwiczeń jest dobierany na
podstawie badania funkcjonalnego, a także indywidualnych celów pacjenta – na przykład powrotu do pracy, sportu
czy dłuższych spacerów.

Można więc powiedzieć, że fizjoterapia kolana po urazie łąkotki obejmuje zarówno
rehabilitację urazu łąkotki, jak i pracę nad całym łańcuchem mięśniowo–powięziowym, który wpływa
na funkcję stawu kolanowego.

Czy możesz podać przykład postępów u konkretnej pacjentki?

Kris: Oczywiście. Do naszej Kliniki trafiła pacjentka z bólem prawego kolana, która miała duże
trudności z pokonywaniem krótkich dystansów, wchodzeniem po schodach oraz dłuższym staniem. Rezonans magnetyczny
wykazał pęknięcie łąkotki przyśrodkowej oraz łagodne zmiany zwyrodnieniowe. Na początku sytuacja wyglądała na taką,
w której rozwiązaniem będzie jedynie operacja.

Jednak w trakcie terapii zdecydowaliśmy się na intensywną, ale dobrze kontrolowaną
rehabilitację urazu łąkotki. Dzięki terapii manualnej, masażowi, ćwiczeniom wzmacniającym,
stretchingowi oraz zabiegom fizykalnym ból znacząco się zmniejszył. Co więcej, po sześciu tygodniach pacjentka
odzyskała sprawność, wróciła do swoich codziennych aktywności i nie wymagała dalszej terapii ani zabiegu
chirurgicznego.

Czy fizjoterapia może uchronić pacjenta przed operacją?

Kris: Wiele zależy od stopnia zaawansowania uszkodzenia. W części przypadków sama fizjoterapia
rzeczywiście nie wystarczy i operacja okazuje się konieczna. Mimo to coraz częściej obserwujemy pacjentów, którzy
dzięki nowoczesnym metodom, takim jak precyzyjna fizjoterapia urazu łąkotki, mogą całkowicie
uniknąć zabiegu chirurgicznego.

Kluczowa jest tutaj szybka reakcja. Jeżeli pacjent przez dłuższy czas ignoruje problem bólu kolana, dochodzi do
dalszego przeciążenia stawu, a rehabilitacja kolana może być później mniej skuteczna.
Podsumowując – jeśli ból kolana utrzymuje się, nie warto czekać. Wczesna, celowana
rehabilitacja urazu kolana pomaga zachować sprawność i funkcję stawu, a bardzo często także
zmniejszyć ryzyko operacji.